Ο Ιούδας Ισκαριώτης της Βίβλου και τα αναπάντητα ερωτήματα

 Προσωπογραφίες του Ιούδα Ισκαριώτη:

-          Εκπλήρωση μιας πικρής πλην αναγκαίας προφητείας

-          Ιούδας, ο γνωστικός αντιήρωας

-          Ο Ενοχικός αρχέτυπος

-          Το εκμαγείο του Αντισημιτισμού

-          Χόρχε Λουίς Μπόρχες: Τα τρία πρόσωπα του Ιούδα

Α΄ Προσωπογραφία: Ο Ιούδας Ισκαριώτης της Βίβλου και τα αναπάντητα ερωτήματα

1.       Ο Ιππόλυτος Ρώμης Εκκλησιαστικός συγγραφέας 170-235 μ.Χ: Αναφέρει την καταγωγή Ιούδα εκ της φυλής Δάν. Συνδέει την αναφορά του με την προφητεία της Γενέσεως «καὶ γενηθήτω Δὰν ὄφις ἐφ᾿ ὁδοῦ, ἐγκαθήμενος ἐπὶ τρίβου, δάκνων πτέρναν ἵππου, καὶ πεσεῖται ὁ ἱππεὺς εἰς τὰ ὀπίσω,…»

2.       Ήταν ο μόνος Ιουδαίος ανάμεσα στους δώδεκα ( Οι υπόλοιποι ήταν εκ Γαλιλαίας ) Εκ του ονόματος προκύπτουν κάποιες πληροφορίες: Ιούδας Σίμωνος Ισκαριώτης = Ιούδας ο γιος του Σίμωνα από την Καριώθ νοτίως της Χεβρών  (Isch-Kerioth = Άντρας εκ Καριώθ. 2^η  ερμηνεία «σκοτεινός» «ασαφής» «επίβουλος» 3^η  ερμηνεία: Ιούδας ο Σικάριος. (sicarius  Σικά=μαχαίρι) Μέλος ομάδας Ιουδαίων που αντιμάχετο τη Ρωμαϊκή Εξουσία. Το όνομα Ιούδας είναι κοινότατο στο αρχαίο Ισραήλ. Ετυμολογείται: Judah (יהודה, Y^ehûdâh) σημαίνει "Ο Θεός έχει υμνηθεί".

3.       Ο Ιούδας κλήθηκε απόστολος εκ του Ιησού«Καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς δώδεκα μαθητὰς αὐτοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν πνευμάτων ἀκαθάρτων ὥστε ἐκβάλλειν αὐτὰ καὶ θεραπεύειν πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν. Τῶν δὲ δώδεκα ἀποστόλων τὰ ὀνόματά εἰσι ταῦτα· πρῶτος Σίμων ὁ λεγόμενος Πέτρος καὶ Ἀνδρέας ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ… καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριώτης ὁ καὶ παραδοὺς αὐτόν. Ματ. Ι 1-4, Μαρ. Γ14-19 Λκ. Στ.13-16. Η ομάδα των δώδεκα ορίζεται ως «Οι ολίγοι Εκλεκτοί ανάμεσα στους πολλούς κλητούς»¹.

4.       Οι Τρεις ομάδες μαθητών του Ιησού: Α) Οι Κορυφαίοι Πέτρος Ιάκωβος και Ιωάννης . Εμφανίζονται μαζί με τον Ιησού στη Μεταμόρφωση στο όρος Θαβώρ, στην Ανάσταση της κόρης του Ιαείρου και στη Γεσθημανή.Β) Οι δώδεκα στους οποίους περιλαμβάνονται οι προαναφερθέντες τρεις Γ) Οι εβδομήκοντα² μαθητές. « Μετὰ δὲ ταῦτα ἀνέδειξεν ὁ Κύριος καὶ ἑτέρους ἑβδομήκοντα, καὶ ἀπέστειλεν αὐτοὺς ἀνὰ δύο πρὸ προσώπου αὐτοῦ εἰς πᾶσαν πόλιν καὶ τόπον οὗ ἤμελλεν αὐτὸς ἔρχεσθαι.»Κορυφαίο ερώτημα:  Γιατί ο Ιησούς ενέταξε τον Ιούδα στον εσώτερο κύκλο των δώδεκα;. Ήταν αναγκαίο να το κάνει; Τι εξυπηρετούσε η ένταξη αυτή το Σχέδιο της Σωτηρίας του Ανθρώπου;

5.       Ο Ιησούς προγνώριζε εξ’ αρχής πώς ο Ιούδας³ θα τον προδώσει. «οὐ περὶ πάντων ὑμῶν λέγω· ἐγὼ οἶδα οὓς ἐξελεξάμην· ἀλλ᾿ ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ, ὁ τρώγων μετ᾿ ἐμοῦ τὸν ἄρτον ἐπῆρεν ἐπ᾿ ἐμὲ τὴν πτέρναν αὐτοῦ»που σημαίνει ««Δεν αναφέρομαι σε όλους σας ( υπονοεί το θέμα της προδοσίας) Γνωρίζω αυτούς που επέλεξα ως μαθητές και  αυτό ισχύει για το συγκεκριμμένο άτομο που θα υποδείξω. Όλα θα γίνουν για εκπλήρωση της προφητείας που λέει: . Αυτόν που ευεργέτησα και έφαγε το ψωμί μου σήκωσε το πόδι  του και με κτύπησε»  Η σχετική προφητεία για τον Ιούδα ⁴ προσφέρει μια κάποια ερμηνεία. Επελέγη ως μαθητής για την εκπλήρωση της Προφητείας. Ήταν όμως η εκπλήρωση της προφητείας ένα αναγκαστικό γεγονός; Σε τέτοια περίπτωση που πάει η ανθρώπινη ελευθερία;

6.       οὐχ ὑμεῖς με ἐξελέξασθε, ἀλλ᾿ ἐγὼ ἐξελεξάμην ὑμᾶς, Ιωάννης ΙΕ 14-16 Έπρεπε  ο Ιησούς να επιλέξει τον Ιούδα ως  μέλος των δώδεκα αναγκαστικά; Γιατί όχι κάποιο άλλο από την ευρύτερη Ομάδα των  εβδομήκοντα όπως τον Βαρνάβα ας πούμε που χαρακτηρίζεται ισότιμος των δώδεκα; «τὸ τῆς χάριτος δοχεῖον τοῦ Παρακλήτου Πνεύματος τὸν ἐπώνυμον, Ἀπόστολον τὸν μέγαν, τὸν τοῦ θείου Παύλου συνέκδημον,τῶν ἐβδομήκοντα πρῶτον, τῶν δώδεκα ἰσοστάσιον» Απολυτίκιον Αποστόλου Βαρνάβα

7.       Απόστολος σημαίνει αυτός που εντέλλεται να φέρει εις πέρας μια αποστολή. Προφανώς αποστολή των ένδεκα ήταν ο Ευαγγελισμός της οικουμένης. Αυτό δεν ταιριάζει στην περίπτωση του Ιούδα. Ποια ήταν η αποστολή του Ιούδα ως δωδέκατου αποστόλου; 

8.       Το διακόνημα του Ιούδα εντός της αποστολικής κοινότητας ήταν η διαχείριση του κοινού ταμείου⁵. Ελάμβανε τις  (προαιρετικές) εισφορές των πιστών και εκ των χρημάτων αυτών αγόραζε τα ελάχιστα για τις καθημερινές τους ανάγκες, πλήρωνε φόρους και διόδια, έκανε εισφορές για τους φτωχούς. Γιατί ο Ιησούς επέλεξε τον Ιούδα ως οικονομικό διαχειριστή και όχι τον Ματθαίο, ο οποίος με βάση το επάγγελμα που εξασκούσε προηγουμένως είχε τη μέγιστη εξοικείωση με τη διαχείριση χρημάτων;

9.       Η διαχείριση του κοινού ταμείου δεν ήταν έντιμη⁶.«ὅτι κλέπτης ἦν, καὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχε καὶ τὰ βαλλόμενα ἐβάσταζεν » Ο Ιούδας έκανε κατάχρηση της  εμπιστοσύνης του Κυρίου και έκλεβε το κοινό ταμείο. Ο Ιησούς ως καρδιογνώστης γνώριζε την ανέντιμη διαχείριση του Ιούδα. Γιατί ο Ιησούς ανάθεσε σε ένα κλέφτη τη διαχείριση του κοινού ταμείου; Γιατί δεν του αφαίρεσε τη διαχείριση; Η ανοχή του Κυρίου εκληφθηκε από τον Ιούδα ως αδυναμία;

10.   Το επεισόδιο της προσφοράς του μύρου υπό της Μαρίας στον Ιησού⁷ μας δίνει πλείστα στοιχεία για το χαρακτήρα του. Ο Ιούδας με αναίδεια διατυπώνει παρατήρηση κα έμμεση πλην σαφή επίπληξη προς τον  Ιησού λέγοντας του«·διατί τοῦτο τὸ μύρον οὐκ ἐπράθη τριακοσίων δηναρίων καὶ ἐδόθη πτωχοῖς; » Φωτίζει το επεισόδιο χαρακτηριστικά του Ιούδα όπως υποκρισία⁸, θράσος, αμφισβήτηση του δασκάλου του, προσπάθεια ποδηγέτησης του κινήματος. Ας θέσουμε λοιπόν κάποια ρητορικά ερωτήματα:Αγαπούσε ο Ιούδας ο κλέφτης πραγματικά τους φτωχούς ή ήθελε να ιδιοποιηθεί τα 300 δηναρία που άξιζε το μύρο; Δεν αποτελεί ευθεία αμφισβήτηση της αυθεντίας και της πρωτοκαθεδρίας του Ιησού στο κίνημα όταν τον κατηγορεί για σπατάλη και σκληρότητα έναντι των φτωχών; Αποτελεί ο Ιούδας για τον Ιησού ότι και ο Κορρέ για τον Μωυσή στην Έξοδο; Σε μια τέτοια περίπτωση γιατί ο Ιούδας δεν είχε άμεσα την τύχη του Κορρέ;

11.   Οι τρεις συνοπτικοί⁹ συμφωνούν ότι η συνάντηση  με τους αρχιερείς αποτελεί πρωτοβουλία του Ιούδα. Μετά την συμφωνία παραδόσεως, ο Ιούδας ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει αθόρυβα. «Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριώτης, εἷς τῶν δώδεκα, ἀπῆλθε πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν αὐτοῖς. οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρησαν, καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως αὐτὸν παραδῷ».  Ποια ήταν τα κίνητρα του Ιούδα; Τι προσδοκούσε να κερδίσει  από την παράδοση του Ιησού;  Αποτελεί το διάβημα του προς τους αρχιερείς, ένα εκβιασμό προς τον Ιησού για να χρησιμοποιήσει τις θεϊκές του δυνάμεις για να αποφύγει το ρωμαϊκό ΄ξίφος, να αναστήσει το κράτος του Ισραήλ να χειραγωγήσει την ανθρώπινη ιστορία; Είχε  κάποιο άλλο πιο σκοτεινό κίνητρο;

12.   Φανερά κίνητρα προδοσίας: Δαιμονισμός¹⁰, Φυλαργυρία; ( με ερωτηματικό γιατί το ποσό ήταν μικρό ). Προσπάθεια χειραγώγησης του Ιησού. Να τον αναγκάσει να κάνει θαύματα μπροστά τους αρχιερείς για να γίνει κοσμικός βασιλιάς για να αποφύγει το ιουδαϊκό ξίφος. Σε αυτή την περίπτωση ο Ιούδας είχε πολύ περισσότερα να κερδίσει. Βλέπει ο Ιούδας τον εαυτό του ως το πρωτοπαλίκαρο και το δεσμείν και λύειν ενός Ιησού μελλοντικού κοσμικού βασιλιά του Ισραήλ;

13.   Η περίπτωση του δαιμονισμού του Ιούδα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. «Εἰσῆλθε δὲ ὁ σατανᾶς εἰς Ἰούδαν τὸν ἐπικαλούμενον Ἰσκαριώτην, ὄντα ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δώδεκα, καὶ ἀπελθὼν συνελάλησε τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμματεῦσι»  Πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα; Τι επεδίωκε ο διάβολος όταν υποκίνησε τον Ιούδα να προδώσει τον Ιησού; Τι συμφέρον είχε ο διάβολος να οδηγήσει τον Ιησού στη σταύρωση και κατ’ επέκταση στην ανάσταση που είναι η μέγιστη ήττα του άρχοντα του σκότους; Ήταν ο σατανάς ανόητος και έπαιζε άθελα του το παιγνίδι του αντιπάλου του; Γιατί ο Ιησούς δεν κάνει εξορκισμό στον Ιούδα αφού σύμφωνα με τον Ιωάννη  ο δαιμονισμός επήλθε μετά το ψωμί που του έδωσε;. «καὶ μετὰ τὸ ψωμίον τότε εἰσῆλθεν εἰς ἐκεῖνον ὁ σατανᾶς»

14.   Ο Ιησούς είχε προφητέψει τα πάθη και την Ανάσταση του. «Απὸ τότε ἤρξατο ὁ ᾿Ιησοῦς δεικνύειν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ὅτι δεῖ αὐτὸν ἀπελθεῖν εἰς ῾Ιεροσόλυμα καὶ πολλὰ παθεῖν ἀπὸ τῶν πρεσβυτέρων καὶ ἀρχιερέων καὶ γραμματέων καὶ ἀποκτανθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἐγερθῆναι.» Ματθ. ΙΗ 21 Όταν ο Πέτρος προσπάθησε να τον αποτρέψει από το πάθος ο Ιησούς τον ονόμασε σατανά: «καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ λέγων· ἵλεώς σοι, Κύριε· οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο.
ὁ δὲ στραφεὶς εἶπε τῷ Πέτρῳ· ὕπαγε ὀπίσω μου, σατανᾶ· σκάνδαλόν μου εἶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων.» Αν ο Ιησούς θεωρεί την αποτροπή της σταύρωσης έργο του σατανά τότε γιατί ο ίδιος ο σατανάς οδηγεί τον Ιησού μέσω του Ιούδα στο σταυρό; Είναι αυτοκαταστροφικός; ανόητος;

15.   Ο Μυστικός δείπνος¹¹ αποτελεί ένα άλλο μυστήριο. Ο Ιησούς προαναγγέλλει ότι κάποιος θα τον προδώσει. «ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με.»Γιατί οι μαθητές ερωτούν ο καθένας για τον εαυτό του αν είναι αυτός ο προδότης; Δεν θα περίμενε κανείς μια ατομική δήλωση πίστης από αυτούς και μια κάθετη άρνηση; Γιατί δεν απαντούν λέγοντας « δεν είμαι εγώ ο προδότης Κύριε αλλά λένε«καὶ λυπούμενοι σφόδρα ἤρξαντο λέγειν αὐτῷ εἷς ἕκαστος, Μήτι ἐγώ εἰμι, κύριε; Ματθ. ΚΣτ 22

Εκλαμβάνουν την προδοσία ως μια πικρή εντολή που ως στρατιώτες του Χριστού είναι υποχρεωμένοι να πράξουν αν ο Θεάνθρωπος τους την αναθέσει και όχι ως ατιμία και αμαρτία;

16.   Ο Ιησούς επιβεβαιώνει στον Ιούδα ότι σε αυτόν έλαχε η αποστολή της προδοσίας.  «ἀποκριθεὶς δὲ Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν εἶπε· μήτι ἐγώ εἰμι, ῥαββί; ( η υποκρισία του υπέρμετρη, η υποτίμηση του Ιησού επίσης εφόσον τον αποκαλεί Ραββί=δάσκαλο και όχι Κύριο) λέγει αὐτῷ, σὺ εἶπας»Μτθ ΚΣτ 25 ο Ιωάννης μάλιστα διασώζει την πληροφορία ότι είπε στον Ιούδα να κάνει γρήγορα αυτό που έχει να κάνει. «καὶ μετὰ τὸ ψωμίον τότε εἰσῆλθεν εἰς ἐκεῖνον ὁ σατανᾶς. λέγει οὖν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· ὃ ποιεῖς, ποίησον τάχιον»¹² Γιατί ο Ιησούς δεν αποτρέπει τον Ιούδα αλλά του λέει να κάνει γρήγορα;Υπήρχε συναίνεση του Ιησού στην πράξη του Ιούδα ή ο Ιησούς αφού αυτή είναι αναπόφευκτη, χρησιμοποιεί  τον Ιούδα ως το δόλωμα για να στήσει παγίδα στον άγγελο του σκότους για να καταστρέψει το βασίλειο του Άδη;

17.   Σύμφωνα με τον Λουκά¹³ ο Ιούδας μετέλαβε κανονικά άρτον και οίνο στο μυστικό δείπνο. «καὶ λαβὼν ἄρτον εὐχαριστήσας ἔκλασε καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων· τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου τὸ ὑπὲρ ὑμῶν διδόμενον· τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. ὡσαύτως καὶ τὸ ποτήριον μετὰ τὸ δειπνῆσαι λέγων· τοῦτο τὸ ποτήριον ἡ καινὴ διαθήκη ἐν τῷ αἵματί μου, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχυνόμενον. πλὴν ἰδοὺ ἡ χεὶρ τοῦ παραδιδόντος με μετ᾿ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης.» Ήταν λοιπόν ο προδότης άξιος της Θείας Κοινωνίας;

18.   Η παράδοση του Ιησού δια φιλήματος «καὶ εὐθέως προσελθὼν τῷ Ἰησοῦ εἶπε· χαῖρε, ῥαββί, καὶ κατεφίλησεν αὐτόν¹⁴» αποτελεί σκηνή απίστευτου κυνισμού και  δολιότητας μόνο; Υπάρχει κάποιος άλλος μυστικός συμβολισμός;

Η απόκριση του Ιησού «ἑταῖρε, ἐφ᾿ ᾧ πάρει¹⁵” Εταίρε = φίλε μου, συνεργέ επί το έργον, Κάνε αυτό το οποίο ήρθες να κάνεις» Τι σημαίνει; Παρότρυνση; Επιδοκιμασία ή αποδοκιμασία; Αλλά γιατί τον αποκαλεί εταίρο; Περιμένει ότι έστω και την τελευταία στιγμή θα μετανοήσει; Ισχύει και για τον Ιούδα το «Πάτερ άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι»; Λουκ. ΚΓ 34

19.   «Σίμων οὖν Πέτρος ἔχων μάχαιραν εἵλκυσεν αὐτήν, καὶ ἔπαισε τὸν τοῦ ἀρχιερέως δοῦλον καὶ ἀπέκοψεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον τὸ δεξιόν· ἦν δὲ ὄνομα τῷ δούλῳ Μάλχος.»  Γιατί η φονική οργή του Πέτρου ξεσπά κατά του Μάλχου¹⁶ που ήταν ένα άβουλο εκτελεστικό όργανο και όχι κατά του Ιούδα που ήταν ο υπαίτιος της σύλληψης του Ιησού; Τι είναι για τον Πέτρο ο Ιούδας; Προδότης, εκτελεστής αποστολής ή απλώς είναι ζαλισμένος από την εξέλιξη των πραγμάτων;

20.   Η μεταμέλεια του Ιούδα¹⁷ φαίνεται να συμβαίνει την Παρασκευή το πρωί όταν οι Ιουδαίοι ξεκινούν με τον Ιησού δεμένο για το Πραιτώριο. «Τότε ἰδὼν Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν ὅτι κατεκρίθη, ἀπέστρεψε τὰ τριάκοντα ἀργύρια τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ τοῖς πρεσβυτέροις λέγων· ἥμαρτον παραδοὺς αἷμα ἀθῷον.» Αν η καταδίκη του Ιησού προκαλεί σε αυτόν απελπισία γιατί τον παρέδωσε σε πρώτο χρόνο στους εχθρούς του; Ήταν τόσο αφελής; Θεωρούσε ότι μπορούσε να τους χειριστεί όλους σαν μαριονέτες με τρόπο που να φέρει την κατάσταση στα μέτρα του; Τόσο υπέρμετρο εγώ είχε; Τι περίμενε να προκύψει από την προδοσία;

21.   «καὶ ἀπελθὼν ἀπήγξατο…. Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἔστη ἔμπροσθεν τοῦ ἡγεμόνος·»¹⁸ Στην διήγηση του Ματθαίου, η αυτοκτονία του Ιούδα παρουσιάζεται να έγινε πριν τον σταυρικό θάνατο του Ιησού. Δόγμα της εκκλησίας είναι η εις Άδην Κάθοδος του Κυρίου και η κήρυξη του ευαγγελίου στους νεκρούς. Σώθηκε ο Ιούδας κατά την συνάντηση του με τον Κύριο στον Άδη ή παρέμεινε αμετανόητός;

22.   Ο αναστημένος Ιησούς εμφανίζετο επί 40 μέρες στους μαθητές του. «καὶ παρέστησεν ἑαυτὸν ζῶντα μετὰ τὸ παθεῖν αὐτὸν ἐν πολλοῖς τεκμηρίοις, δι᾿ ἡμερῶν τεσσαράκοντα ὀπτανόμενος αὐτοῖς καὶ λέγων τὰ περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ».¹⁹ Η εκλογή του Ματθία ως του 12^ου Αποστόλου έγινε με κλήρωση μετά την ανάληψη του Ιησού²⁰άρα μετά τις αναστάσιμες εμφανίσεις του «καὶ ἔδωκαν κλήρους αὐτῶν, καὶ ἔπεσεν ὁ κλῆρος ἐπὶ Ματθίαν, καὶ συγκατεψηφίσθη μετὰ τῶν ἕνδεκα ἀποστόλων». ( Υπάρχει και η εκδοχή ότι ο 12^ος στη θέση του Ιούδα ήταν ο Παύλος). Αναφέρουμε τον Απόστολο των εθνών γιατί μας δίδει την πιο κάτω  παράξενη μαρτυρία στην Α΄ προς Κορινθίους Επιστολή,  για τις μεταθανάτιες εμφανίσεις του Ιησού.

Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν κατὰ τὰς γραφάς, καὶ ὅτι ἐτάφη, καὶ ὅτι ἐγήγερται τῇ τρίτη ἡμέρᾳ κατὰ τὰς γραφάς, καὶ ὅτι ὤφθη Κηφᾷ, εἶτα τοῖς δώδεκα· ἔπειτα ὤφθη ἐπάνω πεντακοσίοις ἀδελφοῖς ἐφάπαξ, ἐξ ὧν οἱ πλείους μένουσιν ἕως ἄρτι, τινὲς δὲ καὶ ἐκοιμήθησαν· ἔπειτα ὤφθη Ἰακώβῳ, εἶτα τοῖς ἀποστόλοις πᾶσιν·²¹

Γιατί ο Παύλος αναφέρει ότι, αμέσως μετά την ανάσταση του  ο  Ιησούς εμφανίστηκε στους 12 αποστόλους αφού ο Ιούδας ήταν νεκρός και αυτοί ήταν 11; Υπονοείται μήπως κάτι που δεν ξέρουμε και έχει αποκαλυφθεί στον Παύλο μόνο;. Ας παραβάλουμε την αναφορά του Παύλου στην 2^η Προς Κορινθίους Επιστολή του: «οἶδα ἄνθρωπον ἐν Χριστῷ πρὸ ἐτῶν δεκατεσσάρων· εἴτε ἐν σώματι οὐκ οἶδα, εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα, ὁ Θεὸς οἶδεν· ἁρπαγέντα τὸν τοιοῦτον ἕως τρίτου οὐρανοῦ. καὶ οἶδα τὸν τοιοῦτον ἄνθρωπον· εἴτε ἐν σώματι εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα, ὁ Θεὸς οἶδεν· ὅτι ἡρπάγη εἰς τὸν παράδεισον καὶ ἤκουσεν ἄῤῥητα ῥήματα, ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῆσαι.»²² Τι άκουσε ο Παύλος στον 3^ο Ουρανό και γιατί του απαγορεύτηκε να αποκαλύψει τα μυστικά δόγματα πίστεως που έμαθε;

23.   Το μυστικό χωρίο του Ματθαίου «  Καὶ ἰδοὺ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως κάτω, καὶ ἡ γῆ ἐσείσθη καὶ αἱ πέτραι ἐσχίσθησαν, καὶ τὰ μνημεῖα ἀνεῴχθησαν καὶ πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἠγέρθη, καὶ ἐξελθόντες ἐκ τῶν μνημείων, μετὰ τὴν ἔγερσιν αὐτοῦ εἰσῆλθον εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν καὶ ἐνεφανίσθησαν πολλοῖς.»²³ Ποιοι ήταν οι αναστημένοι της μεγάλης Παρασκευής; Μπορεί να αποκλειστεί ότι ανάμεσα τους να ήταν ένας μετανοημένος Ιούδας που έλαβε άφεση αμαρτιών από τον ίδιο τον Κύριο κατά την κάθοδο του στον Άδη;

Σημειώσεις

1.       Πολλοί γαρ εισί κλητοί, ολίγοι δε εκλεκτοί Λκ ΙΔ 24

2.       Λκ Ι 1-16

3.       Ιωάν. Στ 70-71

4.       Ιωάν. ΙΓ 18

5.       Ιωάν. ΙΓ 29

6.       Ιωάν. ΙΒ 4 -6

7.       Μτθ ΚΣτ 6 -12, Μάρ. ΙΔ 3 -8, Ιωάν. ΙΒ 4 -6

8.       Δεν ενδιαφερόταν για τους φτωχούς αλλά για να τζεπώσει τα 300 δηνάρια

9.       Μτθ ΚΣτ 14 – 16, Μρκ ΙΔ 10-11, ΚΒ 5 -9

10.    Λουκάς ΚΒ 3

11.   Μτθ  ΚΣτ  20 – 25, Μκ ΙΔ 17 -21, Λκ ΚΒ 19 – 23,  Ιωαν. ΙΓ 21 - 27

12.   ΙΓ 21 - 27

13.    Λουκάς ΚΒ 19

14.    Μτθ Κ Στ 49

15.    Μτθ Κ Στ 50

16.    Ιωαν. ΙΗ 10

17.    Μτθ ΚΖ 3

18.    Μτθ ΚΖ 4

19.    Πραξ Α.4

20.    Πράξ Α 20

21.    Α Κορ. ΙΕ 4-7

22.    Β Κορ.ΙΒ 2-4

23.    Ματθαίος ΚΖ 51 -53

Το παράδοξο του ευθύγραμμου τμήματος

 Το ορισμένο ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ με αρχή το σημείο Α και τέλος το σημείο Β  είναι ταυτόχρονα άπειρο σε μήκος, πεπερασμένο σε μήκος και με μηδενικό μήκος.

1.      Το ΑΒ ως απειροσύνολο αδιάστατων σημείων λογικά πρέπει να είναι και αυτό αδιάστατο και άρα   χωρίς μήκος, αφού αποτελεί άθροισμα ανύπαρκτων μηδενικού μήκους σημείων, όπως προκύπτει από το παράδοξο του σημείου¹. Το άθροισμα προσθετέων ίσων με μηδέν επίσης ισούται με μηδέν

2.      Ταυτόχρονα το ΑΒ όπως το έχουμε εξ’ αρχής ορίσει, και ο χάρακας μας βεβαιώνει, έχει ορισμένο πεπερασμένο μήκος το οποίο μπορούμε να μετρήσουμε.

3.      Μπορούμε να χωρίσουμε το ΑΒ σε μικρότερα ίσα ευθύγραμμα τμήματα. Το μήκος αυτών των ευθυγράμμων τμημάτων μπορεί να γίνει οσοδήποτε μικρό θέλουμε και, αντίστοιχα, ο αριθμός τους οσοδήποτε μεγάλος και άρα μεγαλύτερος από οποιοδήποτε πεπερασμένο φυσικό αριθμό. Μπορούμε δηλαδή να θεωρήσουμε το ΑΒ ως το άθροισμα απείρων ίσων ευθυγράμμων τμημάτων μη μηδενικού μήκους. Το γινόμενο όμως του απείρου με οποιοδήποτε πραγματικό αριθμό είναι άπειρο, άρα το ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ έχει άπειρο μήκος.

Εσείς τι λέτε; Πώς λύνεται το παράδοξο;

Σημειώσεις

1.      Το παράδοξο του σημείου

Ένα σημείο της (Ε) εξ’ ορισμού υπάρχει και δεν υπάρχει.

Υπάρχει γιατί αναφερόμαστε σε αυτό και μπορούμε να το σημειώνουμε με ένα γράμμα.

Δεν υπάρχει γιατί ως αδιάστατο έχει μηδενικές διαστάσεις  ( μηδέν ύψος, πλάτος,  μήκος ) και άρα είναι ανύπαρκτο εφόσον δεν έχει όγκο ή εμβαδόν ή μήκος.

 

Ιούδας ο προδότης, Πέτρος ο αρνητής και ο .....ανώνυμος τρίτος μαθητής....

 1.Είναι ίδιον της ανθρώπινης φύσης να θέλει να προσωποποιεί τις συλλογικές ενοχές σε ένα άτομο. Το άτομο φορτώνεται τις συλλογικές ευθύνες, πεθαίνει στη θέση των πολλών και προκύπτει η συλλογική εξιλέωση.

2. Η διαδικασία του αποδιοπομπαίου τράγου περιγράφεται στο Λευιτικό ως εξής: καὶ λήψεται τοὺς δύο τράγους καὶ στήσει αὐτοὺς ἔναντι Κυρίου παρὰ τὴν θύραν τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου·  καὶ ἐπιθήσει Ἀαρὼν ἐπὶ τοὺς δύο κλήρους, κλῆρον ἕνα τῷ Κυρίῳ καὶ κλῆρον ἕνα τῷ ἀποπομπαίῳ.  καὶ προσάξειἈαρὼν τὸν τράγον, ἐφ᾿ ὃν ἐπῆλθεν ἐπ᾿ αὐτὸν ὁ κλῆρος τῷ Κυρίῳ, καὶ προσοίσει περὶ ἁμαρτίας· καὶ τὸν τράγον, ἐφ᾿ ὃν ἐπῆλθεν ἐπ᾿ αὐτὸν ὁ κλῆρος τοῦ ἀποπομπαίου, στήσει αὐτὸν ζῶντα ἔναντι Κυρίου, τοῦ ἐξιλάσασθαι ἐπ᾿ αὐτοῦ, ὥστε ἀποστεῖλαι αὐτὸν εἰς τὴν ἀποπομπήν, καὶ ἀφήσει αὐτὸν εἰς τὴν ἔρημον. Λευιτικό ΙΣτ 10

3. Ο Ιούδας σε πρώτο επίπεδο συμβολίζει τον Ιουδαϊκό λαό ( ήταν ο μόνος Ιουδαίος μαθητής) ο οποίος στα μάτια των χριστιανών έφερε όλο το μεσαίωνα το στίγμα της ενοχής για τη σταύρωση του Κυρίου. Στη φράση των Ιουδαίων Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν² στερεώθηκε ο αντισημητισμός ακραία μορφή του οποίου ήταν , στον 20ο αιώνα το ολοκάυτωμα

4. Η προβολή είναι μηχανισμός άμυνας στη ψυχολογία. Με αυτό το μηχανισμό η δική μου ενοχή προβάλλεται με ασυνείδητο τρόπο στον άνθρωπο ή στην ομάδα στόχο.

5. Οι άμεσοι συν-ένοχοι που προβάλλουν την ενοχή τους στον Ιούδα

5Α Τότε οἱ μαθηταὶ πάντες ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον.³ Όλοι οι μαθητές έσπευσαν να κρυφτούν μόλις συνελήφθηκε ο Ιησούς για να σώσουν το τομάρι τους

5Β Η άρνηση του Πέτρου είναι γνωστή. Πώς βρέθηκε όμως ο Πέτρος στην αυλή του αρχιερέα; Ποιος τον έβαλε μέσα;

6. Ἠκολούθει δὲ τῷ Ἰησοῦ Σίμων Πέτρος καὶ ὁ ἄλλος μαθητής. Ὁ δὲ μαθητὴς ἐκεῖνος ἦν γνωστὸς τῷ ἀρχιερεῖ, καὶ συνεισῆλθε τῷ Ἰησοῦ εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως· ὁ δὲ Πέτρος εἱστήκει πρὸς τῇ θύρᾳ ἔξω. Ἐξῆλθεν οὖν ὁ μαθητὴς ὁ ἄλλος, ὃς ἦν γνωστὸς τῷ ἀρχιερεῖ, καὶ εἶπε τῇ θυρωρῷ, καὶ εἰσήγαγε τὸν Πέτρον. Ιωάννης ΙΗ 15 -16

Ερωτήματα: 

Γιατί ο άλλος μαθητής κρύβεται στην ανωνυμία;

Τι σημαίνει η φράση ότι ήταν γνωστός του Αρχιερέα; Πόσο γνωστός δηλαδή;

Ποια η σχέση του ανώνυμου μαθητή με τον Καϊάφα;

Όταν όλοι οι άλλοι μαθητές κρύφτηκαν να σωθούν αυτός τι κάνει μέσα στην αυλή του Αρχιερέα;

Από το γεγονός ότι ο ανώνυμος μαθητής διατάζει τη θυρωρό να βάλει τον Πέτρο μέσα δεν είναι φανερό πώς ήταν «άνθρωπος του σπιτιού» και της εμπιστοσύνης του Οικοδεσπότη Καϊάφα;

Πώς μπορεί ένας μαθητής του Ιησού να είναι ταυτόχρονα άνθρωπος της εμπιστοσύνης του Καϊάφα ορκισμένου ανθρώπου του Θεανθρώπου;

Αφού οι μαθητές πλην του Ιούδα ήταν Γαλιλαίοι πως αυτός ο ανώνυμος μαθητής ήταν γνωστός του Καϊάφα που κατοικούσε μόνιμα στα Ιεροσόλυμα 150 χιλιόμετρα μακριά;

Γιατί οι άνθρωποι του Καϊάφα που προσπαθούν να εκμαιεύσουν από τον Πέτρο ότι ήταν μαθητής του Ιησού για να τον παγιδέψουν δεν κάνουν το ίδιο

για τον δεύτερο μαθητή; Μήπως γιατί ήταν δικός τους άνθρωπος;

Το παράδοξο του σημείου

 Ένα σημείο της ευθείας (Ε) εξ’ ορισμού υπάρχει και δεν υπάρχει.

Υπάρχει γιατί αναφερόμαστε σε αυτό και μπορούμε να το σημειώνουμε με ένα γράμμα.

Δεν υπάρχει γιατί ως αδιάστατο έχει μηδενικές διαστάσεις  ( μηδέν ύψος, μηδέν πλάτος,  μηδέν μήκος )

και άρα είναι ανύπαρκτο εφόσον δεν έχει όγκο, εμβαδόν ή μήκος.

Ποια η λύση του παράδοξου αυτού;

Το Λογικό αυτό παράδοξο αυτό είναι δημοσιευμένο στο βιβλίο του γράφοντος: Η Κοσμοθεωρία του Παρμενίδη, Εκδόσεις Power Publishing 2012 .

Δεν έχει αντιγραφεί από κανένα βιβλίο. Το σκέφτηκα όταν μελετούσα τα παράδοξα του Ζήνωνα και το κατέγραψα με άλλα 6 ανάλογα παράδοξα. 

Παρμενίδης ο πατέρας της Οντολογίας

   Η Οντολογία είναι η μελέτη του Όντος και  του μηδενός που είναι ο αντίποδας του. Αρχίζοντας από τον Ορισμό του δευτέρου, αποφατικά  φτάνουμε στο πρώτο και αντίστροφα. Α)  Κατά την Ελεατική Σχολή το Μη Ον είναι άνευ ουσίας, ανύπαρκτο. Τίποτε δεν μπορεί να προέλθει από αυτό, ούτε μπορούμε να το ορίσουμε, ή να το περιγράψουμε ή να μιλήσουμε γι’ αυτό με τον τρόπο που μιλούμε για το υπαρκτό.  Μη Ον = ανυπόστατο, απερίγραπτο, αδιανόητο, οδός άβατη, μηδέν και στο κοινωνικό επίπεδο,  η  ατεκμηρίωτη δόξα των θνητών

 Β) Ο χώρος  αποτελεί μέρος της δομής  της ενιαίας ύπαρξης, δηλαδή του Όντος.

 Γ) Ο Παρμενίδης. πρεσβεύει τον  απόλυτο μονισμό τους  Όντος

 Δ) Το Ον ορίζεται ως  ενότητα, η μόνη αυτό-ύπαρξη, άφθαρτο, συνεχές, αυθύπαρκτο, αιτιοκρατικό,  αιώνιο, πλήρες και συνολικά αμετάβλητο.

Ο Παρμενίδης περιγράφει το Ον στο Ποίημα του «Περί φύσεως». Τα χαρακτηριστικά του παρμενίδειου ΄Όντος είναι:

 Α)  Η περιγραφή του Όντος προσομοιάζει με την αποφατική χριστιανική θεολογία περί του ενός Θεού. Η Via Negativa , η αρνητική οδός προσεγγίζει το άφατο ορίζοντας  τι δεν είναι και όχι θετικά, εφόσον η ουσία του Όντος είναι απροσπέλαστη.

 Β) Το Ον είναι αγέννητο, αΐδιο, άχρονο και αιώνιο, άφθαρτο και αμετάβλητο, ενιαίο και αδιαίρετο, απόλυτα μοναδικό (ένα) και ακίνητο ως σύνολο. 

Γ) Η ακινησία προκύπτει ως λογική αναγκαιότητα που αναγκάζει το Ον να μένει μαζί , ακλόνητο και ατρεμές. Ο μαθητής του Παρμενίδη, ο Ζήνωνας, με τα περίφημα παράδοξα του, προσπάθησε να αποδείξει την ακινησία της ύπαρξης. Ως παράδειγμα παραθέτουμε το παράδοξο της άπειρης διχοτόμησης:

Υποθέστε, είπε ο Ζήνωνας, ότι θέλετε να ταξιδέψετε από το σημείο Α στο σημείο Β. Για να το κάνετε πρέπει να περάσετε από το μέσο του ΑΒ και έστω ότι ονομάζουμε το μέσο του Γ. Για να διανύσουμε όμως το ΑΓ πρέπει πρώτα να περάσουμε από το μέσο του και έστω Δ το μέσο του ΑΓ.

Για να καλύψω όμως το ΑΔ πρέπει να περάσω από το μέσο του και η διαδικασία διχοτόμησης των ευθυγράμμων τμημάτων  μπορεί να συνεχιστεί για πάντα, επεκτεινόμενη στον άπειρο χρόνο. Για να καλύψω λοιπόν το ΑΒ θα πρέπει να περάσω από άπειρα σημεία, το οποίο απαιτεί άπειρο χρόνο. Άρα η κίνηση είναι αδύνατη, αφού η κάλυψη πεπερασμένου διαστήματος, οσοδήποτε μικρού, χρειάζεται άπειρες επιμέρους μετακινήσεις οι οποίες απαιτούν συνακόλουθα άπειρο χρόνο. Άλλα Ζηνώνεια Παράδοξα: ο Αχιλλέας και η Χελώνα, Η αδυναμία κίνησης του βέλους     «Η οιστός φερομένη έστηκεν»

Δ) Περαιτέρω το ΟΝ ορίζεται κατά Παρμενίδη ως τέλειο και περατό, δηλαδή πεπερασμένο, αλλά και σφαιρικό, εφόσον η σφαίρα και ο κύκλος προσομοιάζουν την  τελειότητα ενώ το άπειρο ορίζει τη χαοτική ατέλεια. 

Ε) η απόλυτη αλήθεια. Το  Ον, είναι ασυνδύαστο (αφού δεν υπάρχει κάτι πέραν αυτού)  και μη διασπώμενο λόγω ενότητας που το δεσμεύει. 

Ζ) Το Ον είναι Ομοιογενές.  Δεν έχει μέρη ούτε διαφοροποιείται κατά τμήματα γιατί αυτό θα διασπούσε την ενότητα του. Η) Υπάρχει μια οδός έρευνας του Όντος, που οδηγεί σε  μια αληθή  περιγραφή της αυτό-ύπαρξης. Για το μύστη η έρευνα του Όντος είναι η επίπονη λογική αναζήτηση που η Θεά καλεί τον Παρμενίδη να ακολουθήσει.

 «τό γάρ αυτό νοειν έστιν τε καί είναι». Ταύτιση Είναι και νόησης; . 

Α) Πρόκειται ίσως για το μέγιστο Δόγμα της Παρμ. φιλοσοφίας: Ταύτιση Είναι και Νόησης (Το γάρ αυτό νοειν έστιν τε καί είναι) Το ΕΙΝΑΙ νοούμενο  αποτελεί τη μόνη οδό προς τη γνώση και την αλήθεια. 

Β) Η ύπαρξη του κόσμου είναι αλληλένδετη με το νου που νοεί (συλλογίζεται, σκέφτεται). Ο κόσμος είναι μια σκεπτο-μορφή αδιανόητη χωρίς το νου. Όπως δεν υπάρχει τηλεοπτική εικόνα χωρίς τηλεοπτικό δέκτη, έτσι και το Ον «χάνεται» μόλις εκλείψει ο ύστατος νους που το νοεί.

  Γ) Σκέψη, νόηση και ύπαρξη συνυπάρχουν σε ένα αιώνιο σφιχταγκάλιασμα, σαν  εραστές σε αιώνια, ατελεύτητη συνουσία. Ο κόσμος υπάρχει, (κατ’ ακρίβεια πρέπει να λέμε Είναι)  γιατί τον σκεπτόμαστε. Χωρίς τη νόηση καμιά προσέγγιση της ύπαρξης δεν μπορεί να γίνει. 

Δ) Συνακόλουθα η λογική σκέψη είναι το φως του κόσμου. Φωτίζει αυτό που υπάρχει και το ελευθερώνει από τα σκοτάδια της λήθης.

Ο Παρμενίδης αναφέρει ότι «μηδέν δ’ ουκ έστιν·» και «ου γάρ μήποτε τουτο δαμη ειναι μή εόντα»·   Πώς προσδιορίζονται από την Ελεατική Φιλοσοφία οι έννοιες του Μηδενός, του Μη Όντος και της «ανερμάτιστης δόξας των θνητών; 

Α) Όπως έχουμε ξαναπεί ο Παρμενίδης πλησιάζει το Μη Ον/μηδέν αποφατικά. Προσδιορίζει τι δεν είναι. 

Β)  Δεν μπορούμε να πούμε τι είναι το Μηδέν, γιατί αν το κάναμε τότε θα του δίναμε οντότητα, υπόσταση που προφανώς δεν έχει. 

Γ) το Μη Ον δεν ταυτίζεται με τον κενό χώρο, που είναι κενός κατά σύμβαση, αφού πιστεύεται ότι καλύπτεται από την λεπτότατη ουσία του αιθέρα. (Πέμπτη ουσία)

Δ)Είναι αδιανόητο και ασύλληπτο στη νόηση. Απροσδιόριστο, ανύπαρκτο, απροσπέλαστο και λεκτικά απερίγραπτο. Ε) Οι άνθρωποι κάνουν συχνά λάθος γιατί δέχονται άκριτα το αντιφατικό ως ορθό. Έτσι δίνουν υπόσταση στο ανυπόστατο και λανθασμένα νοούν το μηδέν ως Είναι.

 Ε) Συνακόλουθα η δόξα των βροτών είναι αναξιόπιστη γιατί αναμειγνύει το Είναι με το μηδέν χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι το ένα αναιρεί το άλλο.   Μοιάζει με την περιπλάνηση στο χώρο χωρίς πυξίδα. Οι θνητοί κάνουν κύκλους και επιστρέφουν στην αφετηρία, δηλαδή στο μηδέν.

Τα ανωτέρω δηλώνουν και οι στίχοι  6.8-9 που τονίζουν την καταστροφική αυτή πλάνη. οις τό πέλειν τε καί ουκ ειναι ταυτόν νενόμισται κου ταυτόν, πάντων δέ παλίντροπός εστι κέλευθος 6.8-9 Δηλαδή: ταυτίζουν την ύπαρξη και την ανυπαρξία γι’ αυτό άπρακτοι επιστρέφουν στο σημείο απ’ όπου ξεκίνησαν. 

Ζ) Οι απόψεις του «ποιμνίου», περί των πραγμάτων είναι ασαφείς, ανολοκλήρωτες, ρευστές, διφορούμενες, νεφελώδεις. Εστιάζονται οι άνθρωποι στα φαινόμενα και ξεχνούν τα νοούμενα. Μόνο βλέπουν αυτό που λάμπει, πιστεύουν αυτό που θωπεύει το αυτί τους, αγγίζουν και πιάνουν το πολύχρωμο περιτύλιγμα με το επιτηδευμένο σχέδιο, χωρίς να ερευνούν τι υπάρχει στο εσωτερικό. Δεν κρίνουν, ούτε συγκρίνουν, ούτε νοούν, συνακόλουθα επί της ουσίας δεν κατανοούν, γιατί το μυαλό τους είναι βαρύ από την πνευματική ραθυμία.

Ηράκλειτος: Αποφθέγματα με διαχρονική αξία, πετράδια μιας αξιόλογης κοσμοθεωρίας

   Εντρυφώντας  στα ψήγματα του  Συγγράμματος Περί Φύσεως που σώθηκαν σταχυολογούμε τα ακόλουθα πολύ σημαντικά χωρία που αποκαλύπτουν τη σοφία του Ηράκλειτου  

 Α)« εκ πάντων εν και εξ ενός πάντα.» Δηλώνει ότι ο κόσμος είναι ενότητα και συνάμα πολλαπλότητα. Σημαίνεται η βαθύτερη ενότητα του Παντός παρά την φαινιμενική διάσπαση του κόσμου σε άπειρα επιμέρους όντα

Β)  « Ο Άναξ, ου το μαντείον έστι το εν Δελφοίς, ούτε λέγει ούτε κρύπτει αλλά σημαίνει» και « φύσις δε καθ’ Ηράκλειτον κρύπτεσθαι φιλεί.» Η πορεία προς τη γνώση δεν είναι περίπατος, είναι αίνιγμα, μόχθος, επίπονη εξερεύνηση, μύηση, σκληρή ισόβια προσπάθεια, ένα ταξίδι οδυσσειακών διαστάσεων. 

Γ) Κόσμον τον δε, τον αυτόν απάντων, ούτε τις θεών ούτε ανθρώπων εποίησεν, αλλ’ ην αεί και εστίν και έσται πυρ αείζωον, απτόμενον μέτρα και αποσβεννύμενον μέτρα.» . Ο κόσμος αυτός που είναι ο ίδιος για όλους, δεν έχει αρχή και τέλος είναι πυρ αείζωο (ζωντανή, αθάνατη  φωτιά!) που μεταβάλλεται συνεχώς, όμως με  μέτρο, όχι χαοτικά και ασύνταχτα, με βάση τη συμπαντική νομοτέλεια 

  Δ) « Ήλιος γαρ ουχ υπερβήσεται μέτρα. Ει δε μη, Ερινύες, μιν Δίκης επίκουροι εξευρήσουσιν.» « Ο φυσικός νόμος δεν παραβιάζεται ατιμώρητα ούτε από τους θεούς πόσο μάλλον από τους ανθρώπους. Η ύβρις (έπαρση) με την αρχαία ελληνική έννοια τιμωρείται ως θανάσιμο αμάρτημα. «ὕβριν χρὴ σβεννύναι μᾶλλον ἢ πυρκαϊήν». Καλύτερα να καταπνίγεις την ύβρη παρά την πυρκαγιά τονίζει ο σκοτεινός φιλόδοφος 

Ε) « οδός άνω κάτω μια και ωυτή» Ο ανήφορος και ο κατήφορος είναι ο ίδιος δρόμος. και« ταυτό τ’ ένι ζων και τεθνηκός και εγρηγορός και καθεύδον και νέον και γηραιόν. Τάδε γαρ μεταπεσόντα εκείνα έστι  κακείνα πάλιν μεταπεσόντα ταύτα.»  Το ίδιο πράγμα είναι στον άνθρωπο η ζωή και ο θάνατος, η εγρήγορση και ο ύπνος, τα νιάτα και τα γηρατειά: γιατί αν αυτά τα πράγματα αλλάξουν γίνονται εκείνα, και αν εκείνα πάλι αλλάξουν γίνονται αυτά » Δηλώνεται ρητώς η ουσιαστική ενότητα των αντιθέτων, η συναλληλία και  η αλληλοσυμπλήρωση τους. 

Ζ) « Πόλεμος πάντων μεν πατήρ έστι, πάντων δε βασιλεύς, και τους μεν θεούς έδειξε τους δε ανθρώπους, τους μεν δούλους εποίησε τους δε ελεύθερους.» Η συνεχής πάλη (κίνηση – μεταβολή ) δημιουργεί και καταστρέφει τα πάντα τόσο σε κοινωνικό όσο και σε φυσικό επίπεδο. 

Η)« του δε λόγου τουδ’ εόντος αεί αξύνετοι γίνονται άνθρωποι και πρόσθεν ή ακούσαι  και  ακούσαντες το πρώτον. Και «εἷς ἐμοὶ μύριοι, ἐὰν ἄριστος ἦι» Το Λόγο, που είναι όπως τον περιγράφω, μας λέει ο Ηράκλειτος, ποτέ δεν τον καταλαβαίνουν οι άνθρωποι, ούτε πριν τον ακούσουν, ούτε κατόπιν. ( Αδυναμία των πολλών να φτάσουν στην γνώση ) Ο μύστης αξίζει δέκα χιλιάδες ανίδεους ανθρώπους 

Θ »Εδιζησάμην εμεωυτόν» Ζήτησα την αυτογνωσία και μέσω αυτής έμαθα τον κόσμο. (Ενότητα μικρόκοσμου και μακρόκοσμου )

 Ι «μάχεσθαι χρὴ τὸν δῆμον ὑπὲρ τοῦ νόμου ὅκωσπερ τείχεος.» Ο λαός πρέπει να υπερασπίζεται το νόμο όπως τα τείχη της πόλης. Στο σημείο αυτό ο Ηράκλειτος μου θυμίζει το Σωκράτη που ήπιε το κώνειο και δεν απέφυγε το θάνατο για να τιμήσει το νόμο της πόλης που τόσο αγαπούσε.

 ΙΑ) «Ήθος ανθρώπω δαίμων». Το ήθος του ανθρώπου ορίζει τη μοίρα του, είναι το πεπρωμένο του.  Εάν μη έλπηται ανέλπιστον, ουκ εξευρήσει. Αυτός που είναι δυνατός και δεν χάνει την ελπίδα του, μπορεί να πετύχει και το φαινομενικά αδύνατο.

Οι αρχές της ερμηνείας του Είναι και της Κοσμοθεωρίας του Ηράκλειτου

 Ο Ηράκλειτος αποτελεί ίσως το μέγιστο των Ιώνων  Προσωκρατικών φιλοσόφων. Αποτελεί πρόκληση και πρόσκληση συνάμα για κάθε διανοητή η μελέτη και η κατανόηση της σκέψης του. Από την αρχαιότητα είχε κάνει τρομερή εντύπωση στους μέγιστους των φιλοσόφων, όπως τον Σωκράτη ο οποίος, όταν ο Ευριπίδης έδωσε σ’ αυτόν το σύγγραμμα του Ηράκλειτου και ζήτησε σχόλια εκείνος απάντησε: «Όσα κατάλαβα μου φάνηκαν εξαιρετικά το ίδιο νομίζω και όσα δεν κατάλαβα· χρειάζεται όμως ένας Δήλιος κολυμβητής». Διογένης Λαέρτιος, Βίοι φιλοσόφων 2.22. Έγραψε το βιβλίο Περί Φύσεως: Πρόκειται για βαθύ οντολογικό, αποκαλυπτικό κείμενο.  Έχουν  σωθεί μόνο περί τα 130

αποσπάσματα σε έργα άλλων αρχαίων συγγραφέων. Είναι Χαρακτηριστικό το επίγραμμα του Δ. Λαέρτιου που φανερώνει τη φοβερή εντύπωση που έκανε το έργο: «Είμαι ο Ηράκλειτος. Τι με τραβολογάτε άξεστοι;/Δεν κόπιασα για σας, αλλά γι’ αυτούς που μ’ εννοούν/.Ένας άνθρωπος είναι για μένα τρεις μυριάδες/και οι αμέτρητοι κανένας. Αυτά θα πω  στην Περσεφόνη./Μη διαβάζεις γρήγορα το βιβλίο του Ηράκλειτου του Εφέσιου/ είναι πολύ δύσκολο το μονοπάτι./Είναι σαν νύκτα και άφωτο σκοτάδι./Αν όμως κάποιος μύστης σ’ οδηγήσει,/είναι πιο λαμπερό κι από τον φωτεινό ήλιο.

Περιληπτικά οι αρχές της ηρακλείτειας ερμηνείας της πραγματικότητας είναι: 

Α) Η ενότητα του Παντός.  Η πολυπλοκότητα του κόσμου είναι φαινομενική, καρπός  ανθρώπινης νοητικής επεξεργασίας. Τα πάντα είναι εκφράσεις της μίας ενιαίας πραγματικότητας. Τα συνέχει μια βαθύτερη ενότητα. 

Β) Ο Θεός δεν είναι πρόσωπο αλλά  ενδοκοσμική νομοτέλεια (Λόγος) που ρυθμίζει τα πάντα. Οι επιμέρους θεότητες αποτελούν  εκφράσεις φυσικών φαινομένων, διαφορετικές όψεις της ίδιας πραγματικότητας, του ενός, κοσμικού, σε διαρκή κίνηση και μεταβολή και παρά ταύτα κατά βάση αμετάβλητου κόσμου-θεού. 

γ) Η αρμονία και η ενότητα των αντιθέτων. Η φαινομενική πολλαπλότητα του σύμπαντος δομείται σε απειράριθμα ζεύγη αντιθέτων και αντίρροπων δυνάμεων,[ Απλό και  σύνθετο, αφθονία και έλλειψη, ζωή και θάνατος, καλό και κακό, άνοδος και κάθοδος, θείο και ανθρώπινο κλπ.] που φαίνεται να αντιπαλεύουν και να ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Η αντιπαλότητα τους είναι φαινομενική. Είναι συνεργασία στο βαθύτερο επίπεδο και παράγει δυναμική, όχι στατική αρμονία και ισορροπία. Ο Ηράκλειτος δεν μένει στην αντίθεση και το διχασμό, αλλά βλέπει τη διαλεκτική σχέση των αντίρροπων, η οποία θα οικοδομήσει τη νέα σύνθεση, που μέσα της φέρει το σπέρμα του νέου διχασμού, αυτός της νέας σύνθεσης κοκ εις τον αιώνα. Αποτέλεσμα:  Θέση, αντίθεση, σύνθεση, εσαεί, ένα συνεχές γίγνεσθαι είναι ο κόσμος του Ηράκλειτου 

 Δ) Η ουσία του κόσμου είναι το πυρ (ενέργεια) . Αυτή αποτελεί την ενδελέχεια των όντων, την πρωταρχική ουσία που ζωοποιεί και κινεί το σύμπαν. Με σύγχρονη φυσική ορολογία το πυρ είναι η ενέργεια. Το πυρ αλλάζει μορφές όπως η ενέργεια από κινητική γίνεται δυναμική, ηλεκτρική, αιολική  κλπ., υλοποιείται και εξαϋλώνεται. Το γεγονός της ισοδυναμίας μάζας και ενέργειας γίνεται αποδεκτό και από τη σύγχρονη φυσική. Πρόκειται για τον περίφημο τύπο του Αϊνστάιν : E =mc² που αποτελεί τη σύγχρονη διατύπωση της σε μαθηματική γλώσσα. Προφανώς όλο το υλικό σύμπαν είναι συμπύκνωση αλλά και αραίωση ενέργειας, δηλαδή πυρός σύμφωνα με την Ηρακλείτεια διάλεκτο. Άρα τα πάντα είναι ενέργεια (πύρ) μας λέει και ο Άισταιν. Ο Θεός είναι καθαρή ενέργεια (πυρ) και μετέχει σε όλα τα όντα, ως η ουσία τους. ( Ιδιότυπος Πανθεϊσμός )[Η ιδέα του Θεού ως πυρός υπάρχει στην Ιουδαϊκή και χριστιανική θρησκεία. πυρινές γλώσσες στο υπερώο της Ιερουσαλήμ!, η φλεγόμενη και μη καιόμενη βάτος] 

 Ε) Ο κόσμος βρίσκεται σε αέναη κίνηση,   δημιουργία αλλά και καταστροφή. Τα πάντα βρίσκονται σε συνεχή αλλαγή, δεν υπάρχει στατικότητα πουθενά. 

Ζ) Ο χρόνος είναι κυκλικός. Ζωή και θάνατος, δημιουργία και καταστροφή, ακμή και παρακμή, αποτελούν την ατελεύτητη συνέχεια  του γίγνεσθαι. Ενώ όμως οι δομικοί λίθοι του σύμπαντος αλλάζουν συνεχώς θέση, δομώντας νέους συνδυασμούς και γκρεμίζοντας   παλιούς, το σύμπαν παραμένει το ίδιο, αφού αυτό που αλλάζει είναι η μορφή (συνδυασμοί) και όχι η ουσία. 

Η)  Υπάρχει συμπαντικός νους που είναι ο πυρφόρος Λόγος, μια ακλόνητη νομοτέλεια που συνέχει τα πάντα. 

Θ) πηγή  γνώσης είναι και η αυτογνωσία. Όποιος θέλει να γνωρίσει το σύμπαν θα το πετύχει μέσω της ενδοσκόπησης. Γνωρίζοντας τον εαυτό σου γνωρίζεις το σύμπαν, αφού τα πάντα είναι ένα. Αυτή η διαπίστωση σηματοδοτεί τη βαθύτερη ενότητα των πάντων. 

Ι) Η γνώση δεν αποτελεί συσσώρευση, αποστήθιση πληροφοριών. Αποτελεί βίωμα, ενόραση, ζωή της βαθύτερης ενότητας της ουσίας του είναι. Για να κατακτηθεί χρειάζεται αγώνας εσωτερικός, αυτοσυγκέντρωση, μόνωση. Γι’ αυτό και ο Ηράκλειτος εγκατέλειψε τον δημόσιο βίο και έζησε μεγάλο διάστημα σε μόνωση. 

ΙΑ) Ο Λόγος αποτελείται από καθαρό πυρ, σε αντίθεση όμως με την ενέργεια της σύγχρονης φυσικής δεν είναι άλογος, αλλά έλλογος. Είναι έλλογη, ρυθμιστική, συνεκτική ενέργεια, φυσική νομοτέλεια. 

ΙΒ) Η νομοτέλεια ( συμπαντικός νόμος), ούτε θεοί ούτε άνθρωποι μπορούν ατιμώρητα να την υπερβούν. ( Σε αντίθεση με το χριστιανισμό που ο θεός υπερβαίνει το φυσικό νόμο )